Ziekenzalving

“Als een van u het moeilijk heeft, laat hij bidden; is hij vrolijk, laat hij een loflied zingen. Laat iemand die ziek is de oudsten van de gemeente bij zich roepen; laten ze voor hem bidden en hem met olie zalven in de naam van de Heer.” (Jakobus 5: 13-14)
Een gegeven, dat we vanuit Gods woord krijgen aangereikt in het pastoraat. De laatste jaren wordt binnen de protestantse kerken de ziekenzalving steeds meer gepraktiseerd.

Ook binnen onze gemeente willen we een aantal gespreksavonden houden rondom het thema ‘ziekenzalving’. Daarvoor vragen we u als gemeente om daarin mee te denken.  Deze gesprekken vinden in januari en februari 2008 plaats. Tijdens deze avonden willen we met elkaar kijken wat de traditie en de bijbel hierover zeggen. De uitkomsten van deze avonden kunnen leiden tot nieuw te vormen beleid rondom dit thema in onze gemeente.

Jong en oud worden uitgenodigd om deel te nemen aan deze gesprekken. U/jij kunt zich/je aanmelden vóór 1 december 2007 bij de scribae dhr. L. Ringoot (0114-315861) of mevr. C. Scheele-van Doeselaar (0115-564817), of via de e-mail scriba@pkn-axel.nl.

Ziekenzalving, een jaar later.

Het is al weer een jaar geleden dat onze kerkenraad - na de gemeente gekend en gehoord te hebben - het besluit heeft genomen om ziekenzalving als pastorale handeling in haar beleid op te nemen. Ziekenzalving zal altijd gebeuren op de vraag van een gemeentelid. Ziekenzalving is niet een vervanger van andere manieren van werken binnen het pastoraat, zoals de bijbellezing, het gebed en het persoonlijke gesprek. Ziekenzalving is voor mensen, die bemoediging zoeken en hopen te vinden in deze symbolische handeling, tijdens hun ziekte (lichamelijk en geestelijk).

Tijdens de gemeenteavond van 17 mei 2008 heeft mevr. Joke van der Vlies-Takke iets verteld over haar ervaringen met ziekenzalving en over bijbelse achtergronden daarbij. Haar insteek voor die avond lag in het doorgeven van Gods heil aan de hand van symbolen. Symbolen verwijzen naar een achterliggende gedachte, zaken of personen en zijn zo dat die gedachten, zaken en personen ook duidelijk worden in het symbool. Bijvoorbeeld het symbool van de heilige Geest is vaak een duif of een vlam. De afspraak is dat als we die symbolen zien we in de kerk denken aan de heilige Geest. Ook zijn er andere symbolen, die veel concreter zijn. Denk maar eens aan het brood en de beker bij het heilig avondmaal. Deze symbolen verwijzen naar het lichaam en bloed van Jezus, die geleden heeft, die zijn lichaam en bloed heeft laten breken en vloeien, opdat wij bevrijd mogen zijn van de macht van het kwaad. Symbolen binnen de kerk verwijzen naar het bevrijdende handelen van God aan de mens, in het geval van ziekenzalving aan de zieke.

Ziekenzalving als bevrijdend en helend handelen van God aan ons komt in de bijbel voor. Er zijn twee heel directe verwijzingen  te vinden. De eerste is uit het evangelie naar Marcus. Daar staat het volgende: “En hij zei tegen hen: ‘Trek heel de wereld rond en maak aan ieder schepsel het goede nieuws bekend. Wie gelooft en gedoopt is zal worden gered, maar wie niet gelooft zal worden veroordeeld. Degenen die tot geloof zijn gekomen, zullen herkenbaar zijn aan de volgende tekenen: in mijn naam zullen ze demonen uitdrijven, ze zullen spreken in onbekende talen, met hun handen zullen ze slangen oppakken en als ze een dodelijk gif drinken zal dat hun niet deren, en ze zullen zieken weer gezond maken door hun de handen op te leggen.’” (Mc. 16: 15-18). Met name dat laatste vers spreek heel direct over deze handeling. Handoplegging en zalving gaan samen in die tijd. Vandaar ook dat deze tekst hier wordt genoemd. Duidelijk is wel, dat het niet is dat je dat allemaal moet doen of moet ontvangen. Er zijn tekenen, waaraan je iemand door God gezonden kunt herkennen en dan worden deze dingen genoemd.

Een tweede gedeelte staat in de brief van Jakobus (5: 13-16): “Als een van u het moeilijk heeft, laat hij bidden; is hij vrolijk, laat hij een loflied zingen.  Laat iemand die ziek is de oudsten van de gemeente bij zich roepen; laten ze voor hem bidden en hem met olie zalven in de naam van de Heer. Het gelovige gebed zal de zieke redden, en de Heer zal hem laten opstaan. Wanneer hij gezondigd heeft, zal het hem vergeven worden. Beken elkaar uw zonden en bid voor elkaar, dan zult u genezen. Want het gebed van een rechtvaardige is krachtig en mist zijn uitwerking niet.” In dit stukje wordt heel direct gesproken over zalving aan zieken. Er wordt uitgelegd, dat het gaat om een handeling die binnen de geloofsgemeenschap hoort te worden gedaan. Niet zo maar omdat het wel eens  leuk zou kunnen zijn, maar omdat het voor de zieke goed kan zijn. Wat ook opvalt is dat er al een soort draaiboek wordt gegeven over hoe de gang van zaken is. Ten eerste roept de zieken de oudsten bij zich. Het initiatief ligt bij de zieken. Zij vragen om hulp en om zalving. Dan mogen de oudsten, mensen uit de gemeente gaan in vrijmoedigheid en bidden voor de zieke en deze zalven met olie. En als laatste, wat ook onderdeel uitmaakt van het geheel van de zalving, is het belijden van zonden aan elkaar, maar met name aan de Heer. Ook daar hoort gebed bij - je zult merken, dat het gebed krachtig zal zijn. De ziekenzalving is bedoeld tot bemoediging en aanmoediging om te gaan op de weg van Jezus, de weg van God. Aanmoediging voor allen om te leven voor God en zonde uit de weg te gaan. Bemoediging voor zij die lijden, dat God er bij is. De zonden worden niet direct verbonden aan de ziekte. Wel is het belijden van zonden een onderdeel van de zalving om uit te sluiten dat er daardoor barrières zouden kunnen zijn, die ziekte veroorzaken. In de meeste gevallen is er gewoon ziekte, zoals dat zo veel mensen overkomt.

Een aantal teksten uit het tweede testament zijn in het bijzonder genoemd. Ook in het eerste testament zijn er momenten van zalving. Het gaat dan om profeten en koning, die door de zalving de kracht van God ervaren - in hun geval om hun roeping en hun werk te kunnen volbrengen.

Bij de ziekenzalving wordt ook gebruik gemaakt van olie. Olie is in de bijbel het beeld van de heilige Geest en van de levensvernieuwing door Gods kracht. Olie was in die tijd een middel voor artsen om medicijnen in te verwerken, die dan gemakkelijker konden worden ingenomen. In de ziekenzalving is de olie het zichtbare symbool van Gods helende aanraking - naar lichaam en geest - wat kan leiden tot genezing, maar zeker leidt tot bemoediging.

Ziekenzalving is een symbool van de directe aanraking door God aan de zieke. God die heel direct omziet naar de mens in nood. God die daarbij aanwezig is.

In het pastoraat hebben we verschillende manieren om mensen te bemoedigen, te (ver)sterken: het gesprek, de Bijbel, het gebed, maar daarnaast is ziekenzalving ook een mogelijkheid, die door mensen kan worden aangevraagd.

Hoe zal alles verlopen voor er overgegaan wordt tot zalving? In het voorbereidende gesprek(ken) zal gevraagd worden naar de motivatie voor de zalving en de verwachting en de hoop. Dit ter voorkoming van teleurstelling naderhand.

Hoe verloopt de zalving? Volgens een eenvoudige huisliturgie willen we gaan werken.

Welkom

Paaskaars aansteken

          ‘Als alles duister is, ontsteek dan een lichtend vuur dat nooit meer dooft.’

Groet

          ‘Vrede voor u/jou en allen die hier zijn. Amen.’

Uitleg bedoeling van de zalving

Jacobus 5: 13-18

Korte uitleg: hoe richten wij ons, wat verwachten wij?

Gebed om Gods Geest, belijden van schuld

          (ook bidden voor gezin en verdere familie, aanwezigen)

Een lied of een gedicht lezen

Handoplegging en zalving

          Gebed

          Handoplegging met de woorden: ‘Moge Gods helende hand op u/jou rusten’

Zalving: ‘N. ik zalf u/jou in de naam van de Vader, de Zoon en de heilige Geest, tot heling van ziel, geest en lichaam. Amen.’

of: ‘N., ik zalf u in de Naam van de Vader, van de Zoon en van de heilige Geest, opdat u de zalving van de heilige Geest  zult ontvangen tot heling van al uw zwakheden, naar ziel, geest en lichaam. Amen.’

(Dit zijn teksten zoals ze in het dienstboek deel 2 staan)

Voorbede:

          * voor de zieke en allen die bij hem horen

          * voor alle zieken

          * voor de gemeenschap van de kerk

          * voor de wereld

          * afsluiten met een gezamenlijk Onze Vader

Een lied of gedicht lezen

Zegen/zegenbede

Er is ook aangegeven dat de ziekenzalving (vooreerst) door de predikant zal worden uitgevoerd, hoewel het geen sacrament is, zoals doop en avondmaal. Zo is het duidelijk, dat het niet zomaar gedaan kan worden door wie dan ook. In de loop van de tijd willen wij mensen opleiden om ziekenzalving te mogen geven.

Nogmaals ziekenzalving neemt niet de plaats in van ander vormen binnen het pastoraat, maar is een mogelijkheid van bemoedigen naast het gebed, het lezen uit Gods Woord als gegeven uit dat Woord.

Een ieder die hierover meer wil weten, er eens over wil doorpraten of ziekenzalving overweegt aan te vragen kan contact opnemen met ds. Jelte Lindeboom, ouderenpastor J.v.d.Berg of met de wijkouderling of pastoraal medewerker.